“GPS-ын цаг дамжууллын олон улсын лаборатори хоорондын харьцуулалт” сэдэвт сургалт, семинарт оролцов

ХЗХ өнөрбилэг
    

       Ази Номхон Далайн бүс нутгийн орнуудын хэмжил зүйд дэмжлэг үзүүлэх /MEDEA/ төслийн хүрээнд зохион байгуулагдаж буй “GPS-ын цаг дамжууллын олон улсын лаборатори хоорондын харьцуулалт” сэдэвт сургалт семинарт ХЗХ-ийн цаг давтамж, уртын нэгдсэн лабораторийн ахлах мэргэжилтэн Д.Өнөрбилэг, ХХШБГ-ын ахлах мэргэжилтэн Л.Гэндэнжамц нар 2017 оны 10 дугаар сарын 25-26-ны өдрүүдэд оролцсон. 

      Нийт 9 орны цаг давтамжийн лабораторийн төлөөлөгчид ирсэн ба 2016 онд GPS-ээр цагийн дохио дамжуулах “common view” аргаар Тайланд, Малайз, Вьетнам улсын ХЗХ-ийн цагийн лабораторийн хооронд болсон харьцуулалтын үр дүн мөн Индонез, Шриланк, Филлипений цагийн лабораторид Австрали, Япон, БНХАУ-ын цаг давтамжийн экспертүүд газар дээр нь очиж ажилласан тухай тайланг тус тус сонслоо. Семинарын үеэр ахлах мэргэжилтэн Д.Өнөрбилэг СХЗГ-ын ХЗХ-ийн цаг давтамжийн лабораторийн тайлан илтгэлийг тавьсан. Манай лабораторийн хувьд 2011-2013 онд хэрэгжсэн Чехийн төслөөр цагийн анхдагч эталон, бусад тоног төхөөрөмжөө сайжруулсан ба 2014 онд олон улсын зохицуулсан цаг UTC-ыг гаргахад хувь нэмэр оруулагч 74-р лабораториор бүртгүүлсэн.   

      Түүнээс хойш GNSS хүлээн авагч болон GPS, GALLIEO, GLONASS, SBAS хиймэл дагуулаар дамжуулан анхдагч эталоны цагийн дохиог BIPM-д тасралтгүй дамжуулж байна. BIPM-ын цагийн лаборатори 5 хоногийн цагийн дундаж өгөгдлийг залруулан сар бүрийн хэвлэл Circular-T–д байршуулдаг. Манай GNSS хүлээн авагч анх суурилуулснаас хойш калибровк хийгдээгүй, мөн түүнчлэн  эталоны хоцрогдол, дотоод цагийн хоцрогдол 1 РРS–ийн кабелийн хоцрогдол зэргийг огт хэмжиж тооцоолоогүй учир одоо UTC-UTC(MASM) цагийн зөрүүгийн өргөтгөсөн эргэлзээ 20,1 нс байгаа юм. GNSS хүлээн авагч нь өөрөө байнгын ажиллагаатай тул заавал BIPM–д шалгуулсан зөөврийн калибраторийг авчиран  харьцуулалт хийх ба ингэснээр дээр дурдсан алдааг зөв тогтоох, UTC-UTC(MASM) цагийн зөрүүгийн өргөтгөсөн эргэлзээг бууруулах маш ач холбогдолтой юм.

     Хэмжил зүйн хүрээлэнгийн цагийн лабораторийн хувьд BIPM-с зохион байгуулж буй энэхүү харьцуулалтын хүрээнд  2018 оны 1-р улиралд  оролцохоор төлөвлөөд байна.

СТАНДАРТ, ХЭМЖИЛ ЗҮЙН ГАЗАР. 2017 он